Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir deprem ülkesidir. Türkiye’de yürürlükte olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) ve 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında mevcut binaların deprem güvenliğinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu kapsamda en çok merak edilen konulardan biri:
“Yapı performans analizi nedir ve kimler yaptırmalıdır?”
Bu rehber yazıda, mevzuata uygun ve teknik çerçevede yapı performans analizini detaylı şekilde ele alıyoruz.
Yapı performans analizi; mevcut bir binanın, yürürlükteki deprem yönetmeliğine göre olası bir deprem etkisi altında göstereceği davranışın mühendislik hesaplarıyla değerlendirilmesidir.
Bu analiz:
Mevcut taşıyıcı sistemin incelenmesini
Beton ve donatı dayanımının belirlenmesini
Zemin verilerinin değerlendirilmesini
Binanın bilgisayar ortamında modellenmesini
TBDY 2018’e göre performans seviyesinin belirlenmesini
kapsar.
Amaç, binanın deprem karşısındaki can güvenliği seviyesini ortaya koymaktır.
Türkiye’de mevcut binaların deprem değerlendirmesi:
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018)
6306 Sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu
İlgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yönetmelikleri
çerçevesinde yapılır.
TBDY 2018 Bölüm 15, mevcut binaların değerlendirilmesine ilişkin esasları tanımlar. Bu bölümde:
Performans hedefleri
Hesap yöntemleri
Analiz kriterleri
Hasar sınırları
açık şekilde belirtilmiştir.
Bu nedenle analiz süreci mutlaka yetkin inşaat mühendisleri tarafından ve yönetmeliğe uygun yazılımlar kullanılarak yapılmalıdır.
Hayır, teknik olarak farklı süreçlerdir.
TBDY 2018’e göre yapılan kapsamlı mühendislik analizidir. Binanın performans seviyesi belirlenir.
6306 Sayılı Kanun kapsamında yapılan ve yapının “riskli” olup olmadığını belirleyen resmi süreçtir.
Riskli yapı tespiti sürecinde performans analizinden elde edilen teknik veriler kullanılabilir. Ancak iki süreç hukuki olarak farklı çerçevelerde yürütülür.
Aşağıdaki yapılar için performans analizi önerilir:
2000 yılı öncesi inşa edilmiş betonarme binalar
Projesiz veya ruhsatsız yapılar
Kaçak kat ilavesi yapılmış binalar
Deprem sonrası hasar görmüş yapılar
Kolon kesme veya taşıyıcı müdahale yapılmış binalar
Sanayi ve fabrika yapıları
Okul, hastane ve kamu binaları
Özellikle 1998 Deprem Yönetmeliği öncesi inşa edilen yapılar, güncel yönetmelik şartlarını sağlamayabilir.
Yasal ve teknik olarak doğru bir süreç şu adımları içerir:
Statik ve mimari projeler temin edilir.
Kolon, kiriş, perde ve taşıyıcı sistem elemanları incelenir.
Beton dayanımını belirlemek için numune alınır.
Donatı yerleri ve çapları tespit edilir (röntgen veya radar yöntemiyle).
Zemin Verilerinin Değerlendirilmesi
Varsa mevcut zemin etüt raporu incelenir.
Yapı 3D analiz programlarında modellenir.
Doğrusal veya doğrusal olmayan analiz yöntemleri uygulanır.
TBDY 2018’e göre başlıca performans seviyeleri:
Sınırlı Hasar
Kontrollü Hasar
Göçme Öncesi
Göçme
Amaç genellikle Can Güvenliği performans düzeyinin sağlanmasıdır.
Yapı performans analizi, tek başına binayı “yıkım kararı” ile sonuçlandırmaz.
Analiz sonucu:
Güçlendirme önerilebilir
Performans yeterli bulunabilir
Riskli yapı tespiti süreci başlatılabilir
Yıkım kararı ancak ilgili mevzuat çerçevesinde ve resmi süreçler sonucunda alınır.
Analiz sonucuna göre iki seçenek değerlendirilir:
Kolon mantolama, perde ilavesi, karbon fiber uygulaması gibi yöntemlerle bina güçlendirilebilir.
Taşıyıcı sistem ciddi şekilde yetersizse ekonomik ve teknik açıdan yeniden yapım tercih edilebilir.
Karar; maliyet, yapının yaşı, kullanım amacı ve teknik uygunluk dikkate alınarak verilir.
Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde, kat maliklerinin oy çokluğu ile teknik inceleme yaptırılabilir. Ancak resmi riskli yapı süreci başlatılması için belirli prosedürler uygulanır.
Bu nedenle süreç başlamadan önce teknik ve hukuki danışmanlık alınması önemlidir.
Üretim sürekliliği
Kamu hizmetinin devamı
Can güvenliği
Yasal sorumluluk
özellikle hastane, okul ve fabrika yapılarında performans analizini daha kritik hale getirir.
TBDY 2018, önem katsayısı yüksek binalar için daha sıkı performans kriterleri öngörmektedir.
Fiyatlandırma şu kriterlere göre değişir:
Binanın büyüklüğü
Kat sayısı
Taşıyıcı sistem tipi
Proje bulunup bulunmaması
Laboratuvar test sayısı
Analiz yöntemi
Her bina özelinde teknik keşif sonrası net maliyet belirlenir.
Yapı performans analizi, mevcut bir binanın deprem karşısındaki güvenlik seviyesini bilimsel yöntemlerle ortaya koyan teknik bir çalışmadır.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 hükümlerine uygun şekilde yapılan analizler sayesinde:
Can güvenliği riski belirlenir
Güçlendirme ihtiyacı ortaya çıkar
Kentsel dönüşüm süreci bilinçli yürütülür
Deprem olmadan önce teknik değerlendirme yaptırmak, hem hukuki hem de vicdani sorumluluktur.
Yapı performans analizi süreci hakkında detaylı bilgi almak için uzman mühendislik desteği önemlidir. Eyen Yapı olarak TBDY 2018’e uygun analiz ve güçlendirme hizmetleri sunmaktayız.
Eyen Yapı olarak, 15 yılı aşkın sektör deneyimimiz ile yapı güvenliği, deprem performans analizi ve yapı güçlendirme alanlarında profesyonel mühendislik hizmetleri sunmaktayız ... devamı için tıklayınız
Profesyonel ekip + Uygun Fiyat Avantajı + Ücretsiz Keşif Fırsatı !
Tüm sorularınız ve teklif talepleriniz için bize şimdi ulaşın
Eyen Yapı olarak, 15 yılı aşkın sektör deneyimimiz ile yapı güvenliği, deprem performans analizi ve yapı güçlendirme alanlarında profesyonel mühendislik hizmetleri sunmaktayız ... devamını oku !
© Copyright 2026 Eyen Yapı Analiz, Rapor, Güçlendirme
Bu web sayfasında yer alan logo, resim, yazı ve içeriklerin tüm hakları yasal yollarla korunmaktadır
